Janko Ryzykant. To zniszczyło reprezentację Polski. "On się do błędu nie przyzna"

Każdy selekcjoner musi mieć swój pomysł na reprezentację. Nic dziwnego, że część zawodników wypada z selekcji, a inni, być może nieoczywiści, wskakują w ich miejsce. Taki stan rzeczy utrzymuje się tak długo, jak tylko zgadzają się wyniki. Kiedy rezultatów brakuje, zaczynamy chwytać za lupę i przyglądać się sensowi poszczególnych decyzji.

U Jana Urbana soczewka nie jest jednak potrzebna. To jest (a właściwie była) kadencja naznaczona przemożną chęcią płynięcia pod prąd. Nieważne, czy ze szkodą czy pożytkiem dla reprezentacji. Najważniejsze w pewnym momencie stało się postawienie na swoim. Niezdolność do przyznania się do błędu, ślepe brnięcie w określoną narrację, nawet jeśli nie było w niej krzty logiki. Apogeum takiego zachowania selekcjonera przypada na 2026 rok, tendencja nasiliła się zresztą w ostatnich miesiącach. Ale przecież od początku były znaki.

Pamiętacie, co działo się z Oskarem Pietuszewskim? Kiedy jeszcze młody skrzydłowy niszczył Ekstraklasę, Urban w reprezentacji go nie chciał. W październiku 2025 roku mówił, że to za wcześnie, że skrzydłowy się w kadrze spali, że emocje i eksploatacja. Później podkreślał, że młodzieżówka i pierwsza kadra to przepaść, a ówcześni skrzydłowi "jedynki" są lepsi. W listopadzie Pietuszewskiego też w drużynie nie było. Selekcjoner złamał się dopiero w marcu, gdy zawodnik był już związany z FC Porto. Sztab szkoleniowy kadry po prostu nie miał wyjścia. Zbyt duży talent, za młody piłkarz.

Późniejsze gambity odkręcić było jeszcze trudniej, a właściwie nie udało się tego zrobić. Przy okazji każdego zgrupowania Urban pokazywał, że to jego reprezentacja, wizja, pomysły i powołania. Na młodych stawiał, owszem. Ale to nie tak, że kogoś dla tego zespołu odkrył. Wiktor Nowak to nie zasługa selekcjonera, ale Slavii Praga. Te mniej bezsporne zazwyczaj kończyły się fatalnie. Ostatecznie walnie zaś przyczyniły do zmarnowania kolejnego roku.

W listopadzie 2025 roku pierwsze powołanie do dorosłej reprezentacji dostał Filip Rózga. Przed decyzją Jana Urbana był to rezerwowy zawodnik Sturmu Graz. Wychowanek Cracovii strzelił wprawdzie gola przeciwko Wolfsbergerowi (1:3), ale w kolejnych dwóch spotkaniach - już listopadowych - grał ogony. Mimo tego selekcjoner go wybrał, a Rózga wszedł i z Holandią (1:1) i z Maltą (2:3), chociaż na końcówki końcówek. W marcu 2026 roku było jednak inaczej.

Półfinałowy mecz z Albanią (2:1) odbył się 26 marca. W pięciu wcześniejszych starciach w Austrii Rózga dwa razy zaczął w składzie wyjściowym, trzykrotnie usiadł na ławce. Grał nieźle, zdobył bramkę przeciwko Austrii Wiedeń (5:2). Powołanie przyjęto z pewnym zaskoczeniem, ale jeszcze większe poruszenie wywołała informacja, że Rózga rozpocznie jako jedna z "dziesiątek". Dla młodego piłkarza był to ostatni dotąd występ w meczu o punkty w narodowych barwach. Wytrwał 45 minut, zmienił go Pietuszewski. Wychowanek Cracovii wniósł nieco energii, ale na tym kończyły się plusy jego pobytu na boisku. Do dziś nie wiadomo, co Urban miał w głowie, kiedy ciągle stawiał na niegotowego 20-latka. We wrześniu wybrał go nawet wtedy, gdy pomocnik świeżo wracał po kontuzji. Tym samym szkoleniowiec znów pokazał, że nie będzie traktował zawodników sprawiedliwie. Rózgę, Pietuszewskiego czy Bartosza Mazurka obowiązywały inne zasady.

Karol Świderski wrósł w reprezentację Polski, nawet jeśli przez ostatnie przeszło dwa lata zdobył w niej... trzy bramki. Jan Urban za nic w świecie nie zamierzał zrezygnować z zawodnika najpierw Panathinaikosu, później Widzewa. Forma zdawała się odgrywać rolę drugorzędną, czemu sprzyjała niechęć szkoleniowca do Karola Czubaka. O ile jednak sama obecność Świderskiego nie kłuła w oczy tak mocno, o tyle niewiarygodnym pozostaje, że Świderski zaczął trzy ostatnie spotkania biało-czerwonych. W oczach selekcjonera stał się nawet "dziesiątką" i prawym pomocnikiem. Szkoleniowiec uparcie wymyślał argumenty, aby uzasadnić przydatność gracza Łodzian dla reprezentacji. Nic nie wytrzymało weryfikacji.

Świderski nie jest ani rozgrywającym, ani bocznym atakującym. Jego forma bardzo długo nie usprawiedliwiała ciągłej obecności w kadrze. Przez samą Ekstraklasę przetoczyło się przynajmniej dwóch zawodników, których można było sprawdzić kosztem 29-latka. Urban nie chciał, a jego wybraniec nie odwdzięczył się niczym. Z Rumunią Świderski był jednym z najgorszych na boisku. Nie dał nic w budowie akcji, nie robił miejsca, męczył się nie mniej niż kibice. Urban natomiast okazał się kolejnym selekcjonerem, który nie ma pomysłu na tego zawodnika, ale powołuje go w imię zasad. Od czasów Paulo Sousy na tym froncie polegli wszyscy.

Reprezentacja Polski nie stoi już bramkarzami. Nie mamy zawodników będących na szczytowym poziomie Łukasza Fabiańskiego i Wojciecha Szczęsnego. Jedynym zdrowym, który w tym momencie mógłby do takiej dyspozycji uczciwie nawiązać, jest Łukasz Skorupski. Ale dla weterana Bolonii nie ma miejsca w drużynie Urbana. To efekt wewnętrznego konfliktu, sporych niesnasek między zawodnikami. Sportowo jednak pominięcie Skorupskiego zupełnie się nie broni. Powielana przez Urbana narracja o chęci odmłodzenia składu też nie wytrzymuje próby czasu, bo zamiast 35-letniego "Skorupa" gra 29-letni Bartłomiej Drągowski. Rzeczywiście, różnica nie do przeskoczenia. Po co tak oszukiwać ludzi?

Selekcjoner na własne życzenie zdegradował walkę o "jedynkę" do rywalizacji wewnątrz Ekstraklasy. Jakby tego było mało, postawił na najstarszego, a w dodatku na najgorzej dysponowanego z trójki. Mateusz Kochalski i Sławomir Abramowicz wykręcają lepsze liczby, o czym pisaliśmy TUTAJ. Urban ma jednak nieskrywaną słabość do zawodników Widzewa, co pokazują nie tylko Drągowski ze Świderskim, ale też przypadek Przemysława Wiśniewskiego. To właśnie ten stoper zaczął wrześniową potyczkę ze Szwecją (1:3), chociaż kilka dni wcześniej bardzo dobrze wyglądał Kacper Potulski, a biało-czerwoni zremisowali z Bośnią (0:0). Zawodnika Mainz włożono jednak do zamrażarki na trzy kolejne spotkania. Znów - bo tak. Ale hej, przecież stawiamy na młodych. Prawda, Bartku Nowaku?

To właśnie wiek miał storpedować powołanie dla gwiazdy GKS-u. 33-latek, bezsprzecznie jeden z najlepszych Polaków w Ekstraklasie, o ile nie najlepszy, został wyrzucony poza margines. Większe szanse na grę w reprezentacji Polski miał Piotr Samiec-Talar (swoją drogą też konsekwentnie pomijany). Nowak dosłownie staje na głowie, ma w tym sezonie 19 meczów, siedem goli i 11 asyst, ale cały czas słyszy, że to za mało, bo jest za stary. I za słaby. Bo nawet gdyby wielmożny selekcjoner powołał chłopa pańszczyźnianego, to w najlepszym razie na ławkę rezerwowych. Znakomita motywacja dla wszystkich zawodników w Ekstraklasie (oczywiście tych spoza Widzewa). Niechęć Urbana do ligowego podwórka wygląda kuriozalnie, poza nim szkoleniowiec nie osiągnął żadnych sukcesów, a w Zabrzu dużo lepsze wspomnienia pozostawi po sobie Michal Gasparik.

Wracając do Nowaka - właśnie on mógłby, przynajmniej w teorii, wejść w miejsce niedysponowanego Piotra Zielińskiego. Nigdy jednak nie przekonamy się, jaki byłby efekt takiej decyzji, bo Urban nawet nie dał sobie szansy. Ważniejsze znów okazało się promowanie Świderskiego i ślepe patrzenie w metryczkę, mityczną przyszłość, budowanie w kontekście EURO, gdy bardziej prawdopodobna wydaje się Dywizja C. Selekcjoner podjął paradoksalne ryzyko, bo oparte na ciągłym płynięciu pod prąd. Dużo racji miał Piotr Wołosik, który stwierdził, że Urban się do błędu nie przyzna. Prędzej zostanie zwolniony.

Decyzji opartych na przysłowiu "na złość babci odmrożę sobie uszy" było oczywiście więcej. Choćby kwestia Kamila Grosickiego, gdzie metryczka już nie przeszkadzała i "Grosik" otrzymywał powołania nawet po zakończeniu reprezentacyjnej kariery. Poza tym piłkarskim cudem można też zwrócić uwagę na Bartosza Slisza, który znienacka otrzymał pierwszy skład na Bośnię. Albo dokooptowanie sobie do sztabu Kibu Vicuni. Albo szanse dla Bartosza Kapustki, młodszego od Nowaka o gargantuiczne cztery lata. Mnie jednak najbardziej mierzi kwestia Michała Gurgula.

Z lewą obroną jest problem właściwie od zawsze. Dla obecnego selekcjonera gwiazdy ułożyły się na tyle szczęśliwie, że w Ekstraklasie czeka podstawowy piłkarz dwukrotnego mistrza Polski, chłopak dający radę w Lidze Europy. Czeka i się doczekać nie może. Na lewej obronie lepsze notowania mają bowiem choćby Tymoteusz Puchacz i Oskar Kubiak, chociaż zdecydowanie bliżej im do wahadłowych. Poza tym, nawet gdyby Puchacz był stricte lewym obrońcą, to nie istnieje poważny argument, aby zapraszać go kolejny raz przy jednoczesnym pomijaniu Gurgula. Na tym nie koniec, bo Urban wcześniej zdecydował się też choćby na Bartosza Bereszyńskiego. Ale Gurgul pozostaje za słaby, przynajmniej w oczach (jeszcze) selekcjonera.

Trudna to była kadencja, bardzo rozczarowująca. Ostatnich osiem miesięcy okazało się męką. Stało pod znakiem walki z wiatrakami, niechęci do zmiany zdania lub żonglowania w nim sposób nieuzasadniony. Wielu zawodników dostało po głowie za to, że grają w Ekstraklasie, a nie w, załóżmy, spadkowiczu Serie A. Część z nich wprost usłyszała, że jest za słaba, za starta, że się nie nadaje. Innych witano z otwartymi ramionami niezależnie od okoliczności. Stawiano tezy bez pokrycia, wmawiano, że nie ma czasu na uczciwą pracę z zespołem. Wrześniowo-październikowe zgrupowanie najwyraźniej było zbiorową halucynacją. Podobnie jak wiara w to, że obecny sztab potrafi zarządzać meczem. Już wystarczy, naprawdę.